Folders

Wat is myopie?

Myopie of bijziendheid is een brekingsfout (refractie) van het oog waarbij de persoon voorwerpen ver weg niet scherp kan zien, maar wel nabij gelegen voorwerpen. Vandaar ook de naam bijziendheid.
Myopie is een refractiefout in het optische systeem van het oog. Een te lang oog of een te sterke ooglens leidt ertoe dat de afbeelding scherp wordt geprojecteerd vóór het netvlies. Met behulp van een negatieve (min) lens kan dit verholpen worden.

Een myoop oog, zonder en met correctie

Myopie begint meestal in de leeftijd van 6 tot 12 jaar. In de tienerjaren wordt het geleidelijk meer naarmate het oog groeit en de ooglengte toeneemt. Dus hoe langer het oog, hoe hoger de min sterkte zal zijn. Het brandpunt van de lichtstralen zal dan steeds verder voor het netvlies komen te liggen. Wanneer de volwassen leeftijd ( bij ±25 jaar) bereikt wordt, blijft de refractiefout meestal stabiel.
Wanneer er bij uw zoon of dochter een hoge myopie wordt geconstateerd is  er een groter risico voor ernstige gevolgen op latere leeftijd. Bijziendheid is een belangrijke oorzaak voor blindheid en slechtziendheid op oudere leeftijd.

Bijziendheid neemt in rap tempo toe: momenteel is van alle zestigers een kwart bijziend, van de veertigers een derde en van de twintigers de helft. Op 13-jarige leeftijd is nu al een kwart bijziend.  Maar er is iets aan te doen!

Tot voor kort waren er namelijk geen behandelmogelijkheden om de groei te remmen. Echter, recente studies hebben laten zien dat atropine oogdruppels of het gebruiken van speciale brillenglazen of speciale contactlenzen een remmend effect hebben op de groei van het oog.

Erfelijke factoren

Dat myopie erfelijk is weten we eigenlijk al jaren. Welke genen hiervoor precies verantwoordelijk zijn wordt nu in wetenschappelijke studies onderzocht. De kans op myopie bij uw kind is hoger als u of de andere ouder ook myopie heeft, de kans op myopiegenen kan het risico tien keer groter maken.

Omgevingsfactoren

Naast erfelijkheid zijn omgevingsfactoren bekend die de kans op myopie beïnvloeden.  Leefstijl helpt in het voorkomen of beperken van bijziendheid. De groei van het kinderoog vindt plaats tot gemiddeld twintig jaar, dus tot die tijd kan er invloed uitgeoefend worden op het behoud van goed zicht.

De oorzaak van bijziendheid is complex. Naast erfelijke factoren bepaald ook leefstijl de mate van bijziendheid. Er is bekend dat veel dichtbij kijken sinds de jaren vijftig sterkt is toegenomen, eerst door lezen en later door het kijken op schermen zoals een smartphone, tablet of laptop.

Lang achter elkaar lezen of op een mobiel en tablet kijken (meer dan 20 minuten achter elkaar) vergroot de kans op myopie. Daarnaast heeft uw kind ook meer kans op myopie als hij of zij het leeswerk binnen 30 centimeter van het oog houdt.
Deze risicofactoren zijn te voorkomen door na 20 minuten dichtbij te hebben gekeken een pauze van minstens 20 seconden (maar het liefst langer) in te lassen en in die tijd ver weg te kijken. Zorg er verder voor dat uw kind het boek, tablet of mobiel niet te dichtbij houdt. Naast de risicofactoren is er ook een beschermingsfactor: buiten spelen. Uit bevolkingsonderzoeken is gebleken dat kinderen die veel buiten zijn (2 uur per dag) minder myopie hebben. Veel buitenspelen en (buiten)sporten is dus raadzaam als uw kind in de risicogroep voor myopie zit.

Risico’s van hoge bijziendheid (myopie)

Bij de meeste mensen gaat myopie gepaard met een te lang oog. Een gemiddeld volwassen oog zonder brilsterkte is 23 millimeter lang, een bijziend oog is langer en de lengte kan tot meer dan 30 millimeter oplopen. Een ooglengte boven de 26 millimeter of een brilsterkte van -6 dioptrie of hoger noemen we hoge myopie. Vooral hoge myopie kan leiden tot verdunning van het netvlies. Tot je 40ste jaar merk je daar niets van, na het 40ste jaar kunnen echter problemen optreden. Er kunnen afwijkingen ontstaan aan de macula (gele vlek van het netvlies, daar waar je scherp mee ziet), een bloeding van het netvlies of het netvlies kan loslaten. Bij hoge myopie is ook een grotere kans op cataract (staar) en glaucoom (verlies van zenuwvezels van de oogzenuw). De risico’s op deze aandoeningen nemen fors toe met iedere toename van een brilsterkte boven de -6 dioptrie en zij kunnen tot ernstige slechtziendheid leiden. Deze risico’s nemen niet af na refractiecorrectie door middel van laser of een implantlens.

Cumulatieve risico op bilaterale visuele beperkingen (WHO criteria) weergegeven voor hoge myopie, emmetropie (geen brilsterkte afwijking) en hoge hypermetropie (verziendheid).

Correctie van de brilsterkte

De optische correctie van de myopie bestaat in de eerste plaats uit een bril. Bij oudere kinderen kunnen daarnaast ook contactlenzen worden voorgeschreven. De negatieve correctie van de bril of contactlenzen zorgt ervoor dat het beeld weer scherp op het netvlies wordt afgebeeld. De orthoptist kan met behulp van een druppelonderzoek de brilsterkte exact bepalen. Als een brillenglazen of contactlenzen niet optimaal zijn, heeft dat bij kinderen veel meer impact dan bij volwassenen, omdat kinderen in de groei zijn. Zolang uw kind in de groei is zal dit onderzoek regelmatig worden gedaan. De snelheid van toename van de brilsterkte verschilt sterk van kind tot kind, maar aanpassing van de bril of contactlenzen zal van tijd tot tijd nodig zijn om scherp te kunnen blijven zien.

Behandeling bij een te grote toename van de myopie en/of oogaslengte

Voor kinderen met bijziendheid (myopie) zijn er momenteel verschillende behandelingen om de toenemende lengte van het oog te remmen. Dit kan door middel van oogdruppels (atropine), speciale brillenglazen of contactlenzen. Maar welke behandeling werkt het beste en wanneer zet je welke behandeling in? Daar is geen eensluidend antwoord op. Ook een combinatie van atropine met speciale brillenglazen/contactlenzen is een mogelijkheid. Er is nog veel te ontdekken op het gebied van bijziendheid. Momenteel wordt voor een therapie gekozen waar de patiënt zich het meest in kan vinden.

Niet-medicamenteuze behandelingen (brillenglazen of contactlenzen)

Het zien van een kind ontwikkelt zich progressief: eerst heel dichtbij, wanneer het als baby naar zijn vader of moeder kijkt en later tot goed zicht veraf. Een bril kan helpen optimaal zicht te bereiken. Langere tijd rondlopen met een bril die bijziendheid niet  goed corrigeert, kan er voor zorgen dat ook daardoor de ogen harder gaan groeien, dus sneller achteruit gaan. Primair moet er dus voor gezorgd worden dat de goede sterkte gedragen wordt.

Wetenschappelijk onderzoek heeft laten zien dat multifocale of bifocale brillen (met of zonder een prismatische werking) de groei van het oog kunnen afremmen. Harde, vormvaste contactlenzen hebben een soortgelijk voordeel. Het effect van de niet-medicamenteuze behandeling is minder sterk dan een behandeling met Atropine 0,5% of 1%.
Over de mogelijkheden en leveranciers van deze speciaal ontworpen glazen en contactlenzen kunt  u informatie inwinnen bij uw opticien.

Medicamenteuze behandelingen (oogdruppels)

Uit veel wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat atropine een effectieve druppel is om de toenemende myopie te remmen. Atropine 0.5% en 1% zijn het meest effectief, lagere concentraties (0.25%, 0.1%, 0.05% en 0.01%) zijn ook effectief, maar minder. Welke dosering uw kind nodig heeft wordt bepaald na onderzoek door de orthoptist. De atropine druppel wordt door een oogarts voorgeschreven en kunt u bij uw eigen apotheek afhalen.

Wat zijn de bijwerkingen van atropine?

Atropine is een alkaloïde die van nature voorkomt in bepaalde plantensoorten (Atropa belladonna). Een van de werkingen van atropine is pupilverwijding en ontspanning van de inwendige scherpstelspieren (accommodatie) van het oog. Kinderen die voor het eerst atropine druppelen klagen vaak de eerste dagen over lichtgevoeligheid.
Bij de lagere doses atropine (0.01%, 0.05%) zijn deze klachten meestal binnen 2 weken over.  Bij het gebruik van een lagere doses atropine raden wij uw kind aan een goede zonnebril of pet te dragen bij zonnig weer.
Bij het gebruik van de hogere doses atropine kunt u ook kiezen voor meekleurende glazen in de bril. Bij deze hogere doses kunnen de kinderen door de ontspanning van de scherpstelspieren niet meer scherpstellen bij nabijwerk. De leesklachten die hierdoor ontstaan zijn vaak op te lossen door de vertebril af te zetten bij lezen. Soms moet een leesbril of een multifocale bril worden voorgeschreven.
Algemene lichamelijke bijwerkingen komen bij minder dan 1% van de behandelde kinderen voor en kunnen bestaan uit rode ogen, koorts, huiduitslag, snelle hartslag, droge mond en gedragsstoornissen. Als een van deze bijwerkingen zich voordoet moet de behandeling gestopt worden.
 

Is atropine gevaarlijk?

Atropine is een giftige stof indien je het in hoge dosis met de mond inneemt. Je mag het daarom niet opdrinken. Atropine als oogdruppel wordt echter al eeuwen lang gebruikt. In verschillende grote studies waarbij atropine als oogdruppel langdurig gebruikt werd, werden geen ernstige gevolgen gezien. Ook werden in deze studies geen lichamelijke bijwerkingen waargenomen. Atropine als oogdruppel kan daarom veilig worden gebruikt voor behandelingen van toenemende myopie. Strikte controle dient door de orthoptist en oogarts gedaan te worden. Voor patiënten met een kans op overgevoeligheid voor atropine, zoals kinderen met het syndroom van Down, wordt gebruik afgeraden.

Veel gestelde vragen

Wie schrijft de goede correctie voor een bril voor, voor mijn kind?
Via de orthoptist krijgt u een brilrecept mee. Deze kunt u bij de opticien inleveren bij de bril die is uitgezocht. Bij jonge kinderen (onder de 10 jaar) met een myopie wordt altijd een druppelonderzoek geadviseerd voordat de bril wordt aangeschaft, bij oudere kinderen kan dit onderzoek door de opticien worden verricht.

Hoe kom ik aan atropine druppels?
Via de oogarts krijgt u een recept voor atropine. Dit levert u in bij uw eigen apotheek.

Is atropine gevaarlijk?
Atropine is een giftige stof bij oraal gebruik en mag NIET worden ingenomen en ingeslikt.

Geeft atropine blijvend letsel aan de ogen?
Langdurig gebruik van atropine is in verschillende grote studies onderzocht. Er werden geen ernstige bijwerkingen geregistreerd. Het effect op lange termijn is echter niet bekend.

Hoe lang moet mijn kind atropine blijven gebruiken?
De orthoptist zal per keer een advies geven of er moet worden doorgegaan met de druppels. Als de behandeling aanslaat dan moet uw kind een aantal jaren druppelen.

Tips:

• Zorg dat de ogen van uw kind goed gecorrigeerd zijn, dus dat de juiste brilsterkte wordt gedragen.
• Na elke 20 minuten dichtbij kijken, 20 seconden in de verte kijken
• Minimaal 2 uur per dag naar buiten
  
  

Tot slot

Mocht u na het lezen van deze folder nog vragen hebben, dan kunt u contact opnemen met onze praktijk. Bos Orthoptie is bereikbaar van maandag t/m vrijdag van 9.00 tot 16.30 uur via telefoonnummer: 06-134 60 767
Meer informatie kunt u vinden via de website: http://www.myopiestudie.nl/myopie/

Wij stellen uw mening op prijs. Hebt u opmerkingen of suggesties over deze folder of over uw behandeling, laat dit ons dan weten.

Bronvermelding
Chua, W.H. , Blakrishnan, V, et al. (2006): Atropine for the treatment of childhood myopia”. Ophtalmology 113 (12): 2285-2291.
Cooper, J., Eisenberg, N., Schulman, E., Wang, F.M. (2013): “Maximum atropine dose without clinical signs of symptoms”. Optom Vis Sci. 90(12), 1467-1472
Dirani M, Tong L, et al. (2009): “Outdoor activity and myopia in Singapore teenage children”. Brith J opht. 93(8): 997-1000
Gwiazda, J. (2009). “Treatment options for myopia”. Optom Vis Sci 86 (6): 624-628
Song, Y.Y., Wang, H, et al. (2011). “Atropine in ameliorating the progression of myopia in children with mild to moderate myopie: a meta-analysis of controlled clinical trials”. J. Ocul Pharmacol Ther 27 (4): 361-368
Verhoeven, V.J.M. (2015): “What Causes Myopia?” Rotterdam: Ophthalmology, Erasmus University
Oogfonds.nl